Jagen in Oostenrijk

Van adellijk privilege tot natuurbeheer

De Habsburgse keizers, en met hen de hele adel, waren ­gepassioneerde jagers. Nog steeds maakt jagen in Oostenrijk deel uit van het dagelijks leven, maar het voormalige tijdverdrijf van de elite is nu een van de pijlers onder duurzaam landgebruik.

SAMSUNG DIGITAL CAMERA

Jagen was de grote passie van de Oostenrijkse keizer Franz Joseph (1830-1916). Hij schoot in zijn lange leven 55.000 stuks wild, vooral herten, gemzen, auerhoenderen en wilde zwijnen. Zijn eerste trofee – op zijn twaalfde – was een hert uit de dierentuin van paleis Schönbrunn. Zijn beoogd troonopvolger Franz Ferdinand (1863-1914) maakte het nog bonter. Na zijn eerste wildschot op z’n negende volgden nog eens 274.888 dieren, zowel in het Habsburgse rijk als elders ter wereld – waar hij ook op leeuwen, tijgers, olifanten, kangoeroes, wrattenzwijnen en andere vaak zeldzame dieren jaagde. Dat weten we omdat beide heren hun ‘prestaties’ nauwgezet bijhielden op schietlijsten. Franz Ferdinand decoreerde zijn kasteel Konopiště in Tsjechië met geweien, dierenvellen en opgezette beesten. Hij gold als een van de beste schutters van zijn tijd, maar daarbij moet worden aangemerkt dat de dieren tijdens drijfjachten meestal direct richting schietstand van deze eregast werden gejaagd. In retrospectief spreken historici dan ook liever van ‘pathologische schietlust’ en ‘feodale massaslachtingen’.

Ook nu nog is jagen in Oostenrijk onderdeel van het dagelijks leven. Maar liefst 98 procent (82.164 km²) van de totale oppervlakte van het land geldt als jachtgebied.

Al met al zijn er nu 12.000 afzonderlijke jachtgebieden, waarvan 60 procent eigendom is van gemeentes en coöperaties. Elk gebied (ook die in privébezit) moet een beëdigd jachtopziener aanstellen die toeziet op naleving van de jachtwetgeving en tegelijk verantwoordelijk is voor natuurbeheer, met taken als het bijvoeren van dieren in tijden van schaarste of bij beginnende vegetatie (zodat het wild de planten niet aanvreet), de jacht op schadelijke roofdieren, het creëren van rust- en retraitegebieden en de zorg voor diversiteit in en tussen de dieren- en plantenwereld. Verdeeldheid over de wenselijkheid van de jacht is er in het klassieke jachtland Oostenrijk veel minder dan hier. Sterker nog: Samen met de land- en bosbouw geldt de jacht tegenwoordig als een van de drie belangrijkste pijlers van duurzaam landgebruik.

Lees meer over de geschiedenis van de jacht in Oostenrijk en de invloed hierop van het huis Habsburg in Oostenrijk Magazine 4/2020. Het nummer ligt tot 13 november in de winkel en is te koop in onze webshop.