Bier

Brouwerijcafés in Wenen

Tekst: Emely Nobis

Tot het einde van de 19e eeuw telde Wenen tal van microbrouwerijen die een grote verscheidenheid aan bieren produceerden. Die verloren traditie herleeft nu dankzij de populariteit van speciaalbieren. In welke brouwerijcafés proef je die het beste?

vor der Wiener Karlskirche.
Kolorierte Aquatinta von Eduard Gurk nach Zeichnung von Johann Nepomuk Hoechle aus der Serie „Österreichische Fuhrwerke“, erschienen bei Tranquillo Mollo, Wien 1825

Tegenwoordig wordt Salzburg gezien als dé bierstad van Oostenrijk en associëren we Wenen eerder met wijn. Toch was Wenen vanaf de middeleeuwen tot eind 19e eeuw ook een bierbolwerk. Aanvankelijk was het drinken ervan strikt gereguleerd. Tussen 1330 en 1772 luidde de Bierglocke van de Stephansdom (Biering­erin) elke avond ten teken dat de waard niet meer mocht uitschenken. Op het negeren van die regel stonden forse geldboetes en zelfs gevangenisstraf. Ook het brouwen zelf was gereglementeerd. Vanwege het brandgevaar stonden de meeste brouwerijen net buiten de stadsmuren aan de Wienfluß. Als ze hun bier in Wenen wilden afzetten, moesten ze belasting betalen aan het Bürgerspital. Dit door rijke Weense burgers gestichte bejaardentehuis had een eigen brouwerij en verwierf in 1432 het exclusieve brouwrecht voor Wenen en daarmee een quasi-monopolie. Om het afdragen van belasting te vermijden, openden veel brouwerijen daarom eigen restaurants en cafés in de voorsteden. Rondom de douanering vond als het ware een gastronomische stadsuitbreiding plaats. In het dorp Ottakring (inmiddels een Weense wijk) had zelfs tweederde van de honderdvijftig huizen een ‘Ausschank’-vergunning. Bewoners van Wenen hadden de reis er graag voor over: buiten de stad was het goedkoper en gezelliger, vonden ze.

Wiener Lager

Voorstedelijke bedrijven van indertijd beroemde brouwers als Johann Fritz Dengler, Anton Dreher en Josef Gierster beleefden hun bloeitijd in de 19e eeuw. Dat kwam onder meer door de snelle toename van het inwonertal van Wenen, van circa 470.000 in 1840 tot het bijna viervoudige aan het einde van de eeuw. Veel nieuwkomers kwamen uit traditionele bierlanden als Bohemen en Silezië. Mede dankzij hen werd bier een volksdrank, maar ook studenten en intellectuelen troffen elkaar graag in de vaak grote bierhallen –en tuinen van de circa vijftig brouwerijen in Wenen en haar voorsteden. Ze konden kiezen uit een opvallend grote variëteit in biersoorten. Alleen al de brouwerij van het Bürgerspital maakte zes bierstijlen: een donker bier, drie soorten witbier, een eenvoudig gerstebier en zelfs een wijnbier. In 1841 bracht de uit Schwechat afkomstige Anton Dreher Wiener Lager op de markt: een ondergistend, amberkleurig, vol en niet al te bitter bier. Het werd al gauw naar tal van landen geëxporteerd en is nog steeds Oostenrijks beroemdste bierstijl. Maar aan het einde van de eeuw werd het lichtere, goudgele Pilsner uit Bohemen (toen eveneens behorend bij Oostenrijk) de dominante bierstijl. Rond 1900 was Wiener Lager in Oostenrijk zelf vrijwel niet meer te krijgen. Door de industrialisatie en de massaproductie van bier sloten uiteindelijk vrijwel alle Weense brouwerijen hun poorten. De enige overgebleven grotere brouwerij uit de biertijd is het in 1838 opgerichte Ottakringer.
Wenen is nu vooral wijnstad. Toch herleeft de biertraditie voorzichtig dankzij de roep om bieren met meer smaak. Een groeiend aantal brouwerijcafés brengt opnieuw een breed scala aan bierstijlen: van een simpel ‘Helles’ tot experimenteel Craft Beer. Allemaal ongefilterd, vers gebrouwen en zonder conserveringsmiddelen. Op de volgende pagina’s een overzicht van de beste bierbrouwcafé’s in de hoofdstad.

Informatie over evenementen rondom craft bier in Wenen: i viennabeerweek.at

Wieden Bräu

De cafébrouwerij van de familie Stark, een klassiek Gasthaus met veel hout, dateert uit 1991 en heeft een besloten binnenplaats met terras. Brouwmeester Bernd Kistler komt uit Duitsland en krijgt van de eigenaar alle ruimte om te experimenteren. Zo maakte hij al biercreaties met chocolade, hennep of oranjebloesem. Niet alles lukt. ‘Mijn abrikozenbier met tweehonderd kilo ontpitte verse abrikozen in de tank viel enorm in de smaak; mijn kersenbier vonden de gasten juist helemaal niks.’ Desgewenst kun je zijn bieren (in een tienliterfles) ook kopen voor thuis.

Van de huistap: Helles, Märzen en Dunkles en elke paar weken een wisselend speciaalbier

Specialiteiten: Salade met ‘bier-rammenas’, belegd reuzenzwartbrood; de bierbrandewijn Stark 3 Malz.

Waaggasse 5, i wieden-braeu.at

Salm Bräu

De firma Salm & Co bouwt al sinds 1924 brouwinstallaties (inmiddels in dertig landen). In 1994 openden de eigenaren – de familie Welledits – hun eigen brouwerijcafé in een voormalig Salesianen-klooster naast het paleis Belvedere in Wenen. Het geheim van lekker bier volgens brouwmeester Jakub Martinka: ‘Grote brouwerijen verkorten de rusttijd van het bier, filteren het meestal én pasteuriseren. Dat komt de smaak allemaal niet ten goede. Ongefilterd bier is voller en niet-verhit bier heeft meer aroma. Bovendien moet bier zeker drie weken rusten om sommige stoffen en smaken af te bouwen en andere, zoals bitter uit hop, te versterken.’

Van de huistap: Pils, Helles, Märzen, Böhmisch G´mischt, Weizen en een wisselend speciaalbier.

Specialiteiten: Spareribs. Brand en whisky gemaakt van het laatste bier dat uit elke tank komt.

Rennweg 8, i salmbraeu.com

Brewing Company 1516

Dit café, waarvan de naam verwijst naar het Beierse Reinheitsgebot uit 1516, geldt als hotspot van de Oostenrijkse Craft-Beer-Scene. Het is er druk (soms overvol), ook omdat veel toeristen de centrale locatie weten te vinden. Eigenaar Horst Ansanger geldt als een van de creatiefste brouwers van Wenen. Van de huistap: Lager, Victory Hop Devil IPA, Kirils Amber Ale, 1516 Black & Tan, Candy Shack DUBBEL TRUBBLE, Slipper Pale Ale en meer. Specialiteiten: Dry Aged Rib Eye Steak, in bier gegaarde Kalbsbeuscherl (kalfslong), ook veel vegetarisch.

Schwarzenbergstraße 2 i 1516brewingcompany.com

Siebenstern Bräu

In dit grote en gezellig drukke brouwerijcafé, in 1994 opgericht door Sigmund Flitter, gaat alle aandacht naar de twee grote koperen brouwketels (elk 1500 liter) die midden in het lokaal onder een dakkoepel staan te blinken. Het bedrijf heeft ook een goed lopende Gassen­verkauf, waar alle bieren van het huis te koop zijn in nostalgische beugelflessen (1 liter) of in vaten van 5 liter. Bij de bierautomaat bij de ingang koop je ook buiten de openingstijden halve literflessen.

Van de huistap: Smoked Porter, Weizen Classic, Wiener Helles, Prager Dunkles, Märzen, Hanf (hennep), Chili en rond de kerst Weihnachtsbock.

Specialiteiten: Geroosterd donker brood met de (scherpe) 7Stern Bieraufstrich en een 7Sternbürger. Ook een 7Stern vruchtenbrand.

Siebensterngasse 19, i 7stern.at

Fischer Braü

Blikvanger in dit sfeervolle brouwerijcafé, met meerdere met donker hout beklede ruimtes, is de koperen wand achter de bar met zes taps. Uit die taps komen niet alleen de huisbieren, maar ook Grieskirchner Pils en Dunkel van microbrouwerij Hirt uit Karinthië. De mooie, besloten Biergarten grenst aan een serre-achtig bijgebouw waarin je de bierketels ziet staan.

Van de huistap: Helles en daarnaast een wisselend seizoensbier zoals Paasbock (april), Weisses (zomer), Dinkelbier (november) en Pale Ale (februari).

Specialiteiten: Grote keuze uit boerenbrood met spreads en ander beleg.

Billrothstraße 17 i fischerbraeu.at

Lichtenthaler Bräu

Dit brouwerijcafé met wijnrode façade in het 9e Bezirk is niet al te groot, heeft een aparte rokersruimte en een mooi terras aan een rustig plein. De inrichting is eigentijds, met zwart houten lambrizering en oranje wanden, tafelkleedjes en kussens. Eind 17e eeuw, toen Lichten­tal nog een voorstad van Wenen was, stond vlak bij de huidige locatie ook al een brouwerij.

Van de huistap: Helles en drie wisselende speciaalbieren, zoals Pacific Ale, SchokoBananen Weizen, Single Fresh Hop Ale of Dark US Lager.

Specialiteiten: Diverse burgers. Vanaf acht personen kun je een menu met bierbegeleiding boeken.

Liechtensteinstraße 108, i lichtenthalerbraeu.at

The Highlander

Sinds 2000 brouwt Ulrich Schneider in zijn café Lager, Märzen en Stout. Koperen brouwketels bij de bar geven het lokaal een bijzondere flair. In de grote biertuin zit je onder de platanen. Op de menukaart (biologische ingrediënten) onder meer diverse Knödel-gerechten.

9. Sobieskiplatz 4, i the-highlander.at

Stadtbrauerei Schwarzenberg

Uit de huisbrouwerij van dit hippe lounge-brouwcafé in hartje Wenen komt Helles, Dunkles, G’mischtes, Weizen en Honey Ale. Op de menukaart naast klassiek Oostenrijks ook vis, vegetarisch en hamburgers.

1. Schellinggasse 14, i breweryvienna.com

Medl Bräu

Dit restaurant in Penzing (14e Bezirk, met aparte rookruimte en biertuin) brouwt eigen Märzen, Helles en Dunkles en – seizoensafhankelijk – Bockbier of Weizen. De keuken is traditioneel Oostenrijks, met ook een grote keuze aan belegde boterhammen.

14. Linzer Straße 275, i medl-braeu.at

Roter Hiasl

Lokaal uit 1862 in Donaustadt (21ste wijk), ver buiten het centrum maar een mooie pleisterplaats tijdens een wandeling in het groen. Roland Reisinger bouwde hier in 2012 achter de keuken een kleine brouw-installatie en maakt onder meer Helles, Zwickl, Alt en Gmischter.

22. Biberhaufenweg 228, i roterhiasl.at

Naast zo’n tweehonderd microbrouwerijen kent Oostenrijk twee grote privébrouwerijen. Lees hier meer over Stiegl (Salzburg) en het Weense Ottakringer.

© Stiegl
Bier - Bierketel© Oostenrijk Magazine